پکس،ذخیره تصاویر پزشکی، کاربرد پکس،بایگانی تصاویر پزشکی،تجهیزات پزشکی،رئوف،دایکام،سیستم بیمارستانی،پکس خلیج فارس

پکس چیست؟

یکی از موضوعاتی که به طور جدی در امر مدیریت بیمارستانی مورد توجه قرار دارد، موضوع بايگانی تصاویر پزشکی است. هرساله حجم بالایی از تصاویر اعم از MRI، سی تی اسکن و رادیوگرافی در بیمارستان‌ها تهیه می شود که بايگانی، ذخیره‌سازی و بازیابی آن‌ها، علاوه بر زمان بر بودن، هزینه زیادی را به بیمارستان‌ها تحمیل می کند.

مطابق مصوبات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، تصاویر پزشکی باید به مدت 10 سال در بیمارستان‌ها نگهداری شوند. بیمارستانهایی که حجم فعالیت واحد رادیولوژی آن و تصاویری که سالانه در آن‌جا تهیه می شوند، قابل ملاحظه است. این امر مشکلات بسیاری از جنبه تأمين فضای کافی برای نگهداری تصاویر و هم‌چنين زمان-بر بودن بازیابی یک تصویر از میان انبوه تصاویر بایگانی‌شده، ایجاد می کند. از سوي دیگر به دلیل وارداتی بودن فیلم های رادیولوژی، هزینه تحمیل‌شده به بیمارستان براي تهیه فیلم های آرشیو، لوازم جانبی مورد نیاز و همچنين كاركنان فعال در این واحد بسیار زیاد است.وجود چنين مشكلاتی باعث شد تا بهره گیری از سیستم Pacs، به عنوان يك گزينه هوشمندانه در امر بايگانی تصاویر پزشکی، در دستور كار بیمارستانها قرار گيرد .سیستم Pacs، نرم افزاری برای بایگانی و بازیابی تصاویر پزشکی است که با اضافه کردن قابلیت‌ها و ابزارهای جانبی به آن، می تواند کاربردهای متنوعی داشته باشد. از جمله این قابلیت‌ها، مرتبط شدن آن با HIS بیمارستان و امکان مشاهده تصاویر از تمام ایستگاه‌های پرستاری و هم‌چنين خارج از بیمارستان است.

ايده اولیه راه‌اندازی سیستم Pacs، مربوط به زماني است که كاركنان حوزه تصویربرداری بيمارستانها تصمیم گرفتند با برطرف کردن مشکلات موجود، تحولی در مراکز تصویربرداری  ایجاد كنند. بزرگ‌ترين مشکل، مربوط به آرشیو کردن تصاویر پزشکی بود. این کار در گذشته به صورت کیس و در سالن های بزرگ اما به‌ هم‌ریخته و شلوغ انجام می شد. در این مورد، علاوه بر مشکل کمبود فضا برای بایگانی تصاویر، مسأله کمبود نیروی انسانی براي نگهداری و بازیابی آن‌ها نيز مطرح بود. به همين دليل، تصميم گرفته شد برای ايجاد تحولی اساسی، فن‌آوری های به‌روز، به كار گرفته شوند.


در انتخاب سیستم Pacs جدید، چند عامل به طور خاص مورد توجه قرار گرفت كه عبارت بودند از:
•    برنامه نرم‌افزاری مورد نظر، قابلیت‌های بالایی داشته باشد.

•    ابزارهای موجود در نرم افزار، به تشخیص بیماری کمک کند.
•    نرم افزار مزبور قابلیت ايجاد ارتباط با HIS بیمارستان را داشته باشد؛ بدین معنا که بتوان تصاویر پزشکی اعم از سی‌تی‌اسکن، MRI و رادیوگرافی را به پرونده بیمار الحاق کند. البته شرکت های پيشنهاد دهنده برای ارائه نرم‌افزار معتقد بودند که ايجاد اين ارتباط به دلیل تفاوت حجم داده ها و به‌هم‌ ریختگی آن‌ها، غیرممکن است؛ اما در عمل این اتفاق می بایست بیفتد.
•    قيمت نرم‌افزار مقرون به صرفه باشد.
•    به طور معمول دموی چنین برنامه هایی یک تا سه ماه به طول می انجامد؛ که در این مدت می بایست تمام مشکلات برنامه حل شده، وسوالات افراد برطرف گردد و مقبولیت مورد نظر به دست آید. در مورد مباحث فنی و کارایی نرم افزار، خود مرکز تصویربرداری با مطالعاتی که روی این‌گونه نمونه ها انجام داده بود، پیشنهادهایی ارائه كرد؛ ولي در رابطه با ملاحظات یکپارچگی، از سوي بخش‌های فنی دیگر و مدیریت بیمارستان پیشنهادهایی ارائه شد.
•    در بحث پشتیبانی نيز  شرکت پشتیبان می بایست نسخه های جدید نرم افزار را به طور رایگان در بیمارستان نصب نموده و مشکلات فنی پیش‌آمده را چه به صورت حضوری و چه غير حضوری (از طریق اینترنت) برطرف كند.

یکی از مسائل مهم در اين رابطه، پذیرفته شدن این سیستم در استاندارد HL7 می باشد. قبل از خرید، شرکت ارائه‌دهنده سیستم Pacs به دلیل بی‌اعتمادی، نمی تواند منبع برنامه را در اختیار بیمارستان قرار دهد تا ارتباط آن با HIS بیمارستانی فراهم آید . اما نهایتاً اين شركتها، طی یک فرایند زمانبر و جدی می بایست متقاعد شوند که بیمارستان قصد کپی برداری و سوءاستفاده از نرم افزار را ندارد. مسائل مهم دیگری که در اين روند می بایست مورد توجه قرار گیرد:

•    برنامه می بایست داراي اجراي خودكار بوده و فارغ از نوع رايانه مورد استفاده، قابل اجرا در حداقل زمان ممکن باشد.
•    ابزارهای برنامه داراي قابليت پنهان شدن خودكار باشند، یعنی هم ابزارها در اختیار کاربر باشد و هم این‌که مخفی بوده و مزاحمتی برای تصویر ایجاد نکند.
•    کیفیت بالای نمایش تصاویر داراي اهميت زيادی بود.
دستگاهایی که دیجیتال می باشند مستقیم می توانند اطلاعات خود را در اختیار سیستم Pacs قرار دهند در حالی که سیستم های آنالوگ می بایست از طریق یک سیستم پکس واسط به صورت  دستی اطلاعات را منتقل نمایند در خصوص انتقال تصاویر رادیولوژی به Pacs می توان گفت از آنجاییکه کار رادیولوژی به این صورت است که اشعه تابیده شده و روی کلیشه ثبت می شود. این داده ها به این شکل، قابل دیجیتالی شدن نیستند، برای این کار چند روش وجود دارد، یکی از روش ها استفاده از CR است. در این دستگاه به جای کاسِتی که فیلم در آن قرار می گیرد، دستگاه کاست مانندی قرار داده می شود که داده ها روی آن ثبت شده و داخل دستگاه خواننده داده ها قرار داده می شود. در این روش، دستگاه مولد اشعه همان دستگاه سابق است و فقط سنسور دریافت‌کننده تغییر کرده است. دستگاه‌های دیگری که پیشرفته تر و کاملاً دیجیتالی هستند عبارتند از DR و DDR که در آن‌ها با حداقل دوز اشعه تابیده، کنتراست مناسب ایجاد شده و با استفاده از نرم افزار موجود، بهترین دقت برای تصویر فراهم می شود. با تهیه دستگاه‌هایی مانند CR یا DR، امکان بايگانی کردن اطلاعات رادیولوژی نیز در سیستم Pacs فراهم می شود.